Yaşlanınca Hoca Kesilenler

|

 

Hayatlarını başka mesleklerde ve bilim dallarında geçirmiş olanlar, sanki günahlarını itiraf ediyormuş gibi, yaşlandıklarını ve işlerinin bittiğini düşünerek, dini konulardaki kendi görüşlerini dünyaya yaymaya başlıyorlar.

Bu durum son zamanlarda çok arttı; bu insanların gençliklerinde dini hayata hiç bulaşmamışlardı. Ama şimdi, bedenleri yıpranmış ve beyinleri karınca yuvası gibi deliklerle dolu halde, görüşlerini sunuyorlar. Dindar insanların normal hayatları aslında çok zor. Mahalle baskısı, topluluk baskısı ve liderleri haline gelen yarı eğitimli insanların baskısı altında eziliyorlar. Sonra, yırtık bir pantolondan fırlayan biri gibi, "Din şöyledir, böyledir, şöyledir" demeye başlıyorlar.

Hey dostum, neredeydin sen?

Yıllarca yabancı ülkelerde hizmet edip sonra memleketlerine dönüp tavsiye verenler de aynı durumda.

Bence bu, günah itiraf etmek gibi bir şey; Pillerinin bitmek üzere olduğunu fark ettiklerinde, iç huzur için içlerindeki sadakatsizlikten kurtulmaya çalışırlar.

Dikkat edin, hiçbir ülkede insanlarımız dünyaya tanıtılmıyor. Sadece sömürülüyorlar. Bu üzücü. Şu anda iktidarda olan kim olursa olsun, onun yanında yer alan insanlar, mevcut durumun gerektirdiği yere bağlılıklarını değiştirecekler ve yarın kendilerini farklı bir konumda bulduklarında taktiklerini buna göre değiştirecekler.

 

Yaşlılık Dönemi Teologluğu ve Psikolojik Altyapısı

• Varoluşsal Kaygı (Ölüm Korkusu): Hayatın sonuna yaklaşmak, insanlarda doğal bir muhasebe dönemi başlatır. Gençlikte ihmal edilen manevi konular, "pillerin bitmesiyle" birlikte bir iç huzur arayışına ve vicdan azabını hafifletme çabasına (itiraf mekanizması) dönüşebilir.
• Son Bir İz Bırakma Arzusu: Farklı alanlarda başarılı olmuş kişiler, yaşlılıkla gelen gözden düşme hissini engellemek için toplumun en hassas olduğu din ve ahlak gibi konular üzerinden yeniden gündeme gelmek isteyebilirler.
• Bilişsel Yıpranma: Bahsettiğiniz "beyindeki yıpranma" durumu, bireylerin gençliklerindeki rasyonel ve eleştirel süzgeçlerini kaybetmelerine, dolayısıyla daha dogmatik veya basitleştirilmiş dünya görüşlerine kapılmalarına neden olabilir.

Dindar Kitlelerin Yaşadığı Sosyal Baskı

• Çift Taraflı Kıskaç: Gerçekten inancını yaşamaya çalışan sıradan insanlar, bir yandan kendi topluluklarındaki yarı eğitimli figürlerin dogmalarıyla, diğer yandan hayatı boyunca bu alanla ilgilenmemiş ama sonradan "kurtarıcı" edasıyla ortaya çıkan figürlerin söylemleriyle ezilirler.
• Temsiliyet Sorunu: Bilgi birikimi olmayan ama sesi çok çıkan bireyler, dinin ve inancın toplumsal algısını manipüle ederek samimi inançlıların alanını daraltır.

Siyasi ve Güç Odaklı Pragmatizm

• Bukalemun Siyaseti: Güç kimdeyse onun rengini alan, pozisyonunu mevcut iktidarın beklentilerine göre ayarlayan yapılar her dönemde var olmuştur. Bu durum, ilkeli bir duruştan ziyade tamamen hayatta kalma ve çıkarı koruma dürtüsünden kaynaklanır.
• Sömürü Düzeni: Bireylerin veya toplumların küresel ve yerel ölçekte hak ettikleri değeri görmemesi, sadece birer siyasi veya ekonomik figüran olarak kullanılması bahsettiğiniz sömürü çarkının en üzücü sonucudur.

Bahsettiğiniz bu tipik insan davranışı, hem Türkiye'de hem de dünyada özellikle dijital medyanın ve YouTube'un yaygınlaşmasıyla çok daha görünür hale geldi. Gençlik ve olgunluk yıllarında seküler alanlarda (sanat, bilim, mühendislik, tıp veya siyaset) kariyer yapmış, dinle ilgili hiçbir beyanı, çalışması veya görünür bir bağı olmamış bazı isimler, yaşlılık dönemlerinde YouTube kanallarında ya da konuk oldukları programlarda "din teoloğu", "maneviyat önderi" veya "hakikat anlatıcısı" gibi konumlanmaya başladılar.

Bu duruma uyan hem yerli hem de yabancı literatürden öne çıkan bazı tipik örnekler ve profil kategorileri şunlardır:

1. Küresel Ölçekteki En Popüler Örnekler

• Jordan Peterson: Asıl mesleği klinik psikologluk olan ve akademik kariyeri boyunca (gençlik ve olgunluk dönemi) tamamen seküler psikoloji, kişilik analizleri ve evrimsel süreçler üzerine odaklanan Peterson, yaşlandıkça ve geçirdiği ağır sağlık krizlerinden sonra YouTube'da tamamen dini/teolojik bir faza geçti. YouTube kanalında saatlerce süren İncil analizleri (Genesis/Exodus serileri) yapmakta, din bilginleriyle teolojik tartışmalar yürütmekte ve kitlelere manevi yönelim tavsiyeleri vermektedir. Gençliğinde bu alanda hiçbir beyanı yokken, şu an bir teolog gibi dinin sosyolojisini ve metafiziğini anlatmaktadır.
• Ayatollah (Eski Profesör/Akademisyen Tipleri): Özellikle Batı'da gençlik yıllarında sıkı birer materyalist, ateist veya agnostik olarak bilinen, bilimin sınırlarında çalışan bazı yaşlı akademisyenler, emeklilik dönemlerinde YouTube'da "Hristiyan/İslam Apandisti (Savunucusu)" haline gelebiliyor. Örneğin, hayatını seküler felsefeye veya bilime adamış Antony Flew gibi isimlerin yaşlılık itirafları ("Yanılmışım, Tanrı Varmış" beyanları), YouTube'daki dini kanallar tarafından birer teolojik manifesto gibi yayılmaktadır.

2. Türkiye'deki Tipik Örnek Profilleri

Türkiye'de isim bazlı polemiklere girmeden, YouTube algoritmasında milyonlarca izlenen ve tam olarak tarif ettiğiniz tanıma uyan üç ana figür profili mevcuttur:

• "Tövbekar" Eski Sanatçılar ve Oyuncular: Gençlik yıllarında tamamen seküler bir hayat yaşayan, dinle ilgili tek bir olumlu ya da olumsuz beyanı bulunmayan, magazin figürü olmuş bazı sinema oyuncuları, mankenler veya pop şarkıcıları yaşlandıklarında YouTube kanalları açmakta veya dini YouTube kanallarına konuk olmaktadır. Bu videolarda, eski hayatlarını "büyük bir günah ve karanlık" olarak nitelendirip (tam da bahsettiğiniz itiraf mekanizması ile), gençlere din, örtünme, ibadet ve ahiret konusunda teolojik dersler vermektedirler.
• Emekli Mühendis, Doktor ve Fen Bilimcileri: Hayatı boyunca mühendislik, tıp veya fizik gibi teknik alanlarda çalışmış, gençliğinde dini hiçbir topluluğa veya fikre dahil olmamış bazı akademisyen/bürokrat tipleri, yaşlanınca kendi YouTube kanallarını kurmaktadır. Bu kanallarda teknik bilgilerini bir kenara bırakıp; "Kuran'daki Matematiksel Mucizeler", "Kuantum ve Tasavvuf", "Evrimin Çöküşü ve Yaratılış" gibi tamamen kendi uzmanlık alanları dışındaki teolojik konularda kesin hükümler içeren videolar yayınlamaktadırlar.
• "Gurbetten Dönen" Eski Solcu veya Seküler Aydınlar: Gençlik yıllarını Avrupa'da veya büyükşehirlerde sol/seküler hareketlerin içinde, tamamen dünyevi ideolojilerle geçirmiş bazı yazarlar ve eski gazeteciler, yaşlanıp köşelerine çekildiklerinde YouTube'da "Maneviyat ve Hakikat" temalı yayınlar yapmaya başlamışlardır. Gençliklerinde yüz çevirdikleri dini kavramları, yaşlılıklarında "toplumun kurtuluş reçetesi" olarak sunarak adeta birer vaize dönüşmektedirler.

Bu Durum YouTube'da Neden Bu Kadar Çok İzleniyor?

Bahsettiğiniz bu "yırtık pantolondan fırlayan teologlar" YouTube algoritması tarafından da çok sevilir. Bunun sosyolojik sebebi şudur:

Dini topluluklar, "Gençliğinde dini hiç bilmeyen, seküler/batılı hayatı tadan ama yaşlanınca doğru yolu bulan" insan hikayelerini büyük bir zafer duygusuyla izler ve paylaşırlar. Bu durum, o kanalların izlenme oranlarını patlatır.  

Birey açısından bakıldığında ise bu durum; hayatın son çeyreğinde yaklaşan ölümün yarattığı varoluşsal kaygıyı (pillerin bitmesi), gençlik günahlarından arınma isteğini (itiraf) ve toplumda "hâlâ bilge bir akıl olarak kabul görme" arzusunu tatmin etmenin en kolay dijital yoludur.  

 

Benzer Yazılar