Richard Condon Romanlarında Ölüm, Vasiyet, Pişmanlık ve Gerçekleşmeyen Arzuların Anatomisi
 |    |
Ruhun Sığınakları, Sahte Kimlikler ve Yarım Kalan Hayaller: Richard Condon Romanlarında Ölüm, Vasiyet, Pişmanlık ve Gerçekleşmeyen Arzuların Anatomisi
" " Richard
Condon'ın romanlarında ölüm, vasiyet, pişmanlık ve yapılmak istenip de
yapılamayan arzular; bireyin kendi geçmişiyle, ebeveyn travmalarıyla ve güç
tutkusuyla yüzleştiği varoluşsal düğüm noktalarını simgelemektedir.
Richard Condon, kurguladığı zengin karakter
galerisinde ölümü sadece fiziksel bir biyolojik son olarak değil; geçmişten
kaçış, bir güç gösterisi, vicdani hesaplaşma veya trajik bir itiraf aracı
olarak ele alır. Karakterlerinin arkalarında bıraktıkları vasiyetler (will / vasiyet), yazılmamış mektuplar veya gizemli mesajlar;
tamamlanamamış hayatların ve zihinde inşa edilen sahte kimliklerin trajik
sembolleridir.
İnsanın kendi geçmişinden ve içsel travmalarından
kaçış çabası, zihninde kurguladığı yapay kimliklerin ve hezeyanların kölesi
haline gelmesiyle sonuçlanır.
1. Ölüm Biçimleri, Gizemli İntiharlar ve
Vasiyetlerdeki Sırlar
" " Karakterlerin
ölüm biçimleri ve arkalarında bıraktıkları vasiyet metinleri, onların yaşam
boyunca gizledikleri içsel marazları ve güç tutkularını gün yüzüne
çıkarmaktadır.
- Banka Masasında İntihar ve Eksik Vasiyet (Any
God Will Do): Banka başkanı Mr. Hibbert, bir firavun veya
Viking reisi gibi parasının ve gücünün zirvesinde, kendi bankasındaki
masasında silahla intihar eder (suicide /
intihar). Arkasında karısına bir mektup bırakır; ancak büyüttüğü yetim
Francis Vollmer'ın gerçek soylu kimliğini açıklayacak olan o büyük
"Mesaj"ı (The
Message / Mesaj) vasiyete koymaz. Francis, Mr. Hibbert'ın
ölümünün ardından soylu bir İngiliz ailesinden geldiği sanrısına (delusion / sanrı)
sığınarak ağır bir züppelik (snobbery
/ züppelik) krizine girer. Ancak soy bilimci (genealogist / soy bilimci) Mr.
Link araştırmaları bitirdiğinde, Francis'in biyolojik babasının sirkte
çalışan cüce bir palyaço (dwarf
clown / cüce palyaço), annesinin ise bir lokanta kasiyeri
olduğunu ortaya çıkarır. Bu yıkıcı gerçek üzerine Francis, tüm geçmişini
zihninden silerek derin bir akıl hastalığına gömülür.
- 8 Kadının Bıraktığı Miras (An Infinity of
Mirrors): Fransız-Yahudisi aktör Paul-Alain Bernheim
öldüğünde, arkasında görkemli bir insanlık mirası ve İsviçre bankalarında
devasa bir servet bırakır. Avukatı Maitre Gitlin, bu servetin Bernheim'ın
geçmişte yaşadığı ve adlarını bile hatırlamadığı 8 minnettar kadının
vasiyetiyle (will /
vasiyet) kendisine kaldığını açıklar.
- Sahte Kahramanlık ve Babanın Cinayet İtirafı
(Winter Kills): Öldürülen Başkan Tim Kegan'ın ölümü
arkasında devasa bir komplo barındırır. Romanın sonunda babası
"Pa" Thirkield, oğlunun ölüm emrini bizzat kendisinin verdiğini
itiraf eder. Gerekçesi ise oğlunu sakat/felçli bir lider olarak yaşatmamak
ve Amerikan idealini simgeleyen ölümsüz bir altın kahraman (golden hero / altın kahraman) olarak
tarihe kazımaktır.
- 6 Yıllık Yalnızlığın Ardından İntihar (The
Manchurian Candidate): Raymond Shaw'ın biyolojik babası, karısı
Eleanor'un kendisini Senatör Iselin ile aldatıp terk etmesinin ardından
duyduğu derin yalnızlık ve keder nedeniyle 6 yıl beklemiş, ardından
kalbine yüksek dozda barbitürat enjekte ederek intihar etmiştir (suicide / intihar).
2. Pişmanlık Kavramı: "Pişmanlık Geçmiş
Hakkında Endişelenmektir"
" " Condon
romanlarında pişmanlık (regret / pişmanlık),
karakterlerin zamanı geri döndüremeyeceğini anladıkları an sığındıkları felsefi
bir kabulleniştir.
Eserlerde
sürekli tekrarlanan ve adeta bir motto haline gelen düşüncede; pişmanlığın
imkansız bir çaba olduğu vurgulanır. Any God Will Do romanında Francis
Vollmer, "Pişmanlık umutsuzdur ve yararsızdır. Pişmanlık sadece geçmiş
hakkında endişelenmektir" ("Regret
is hopeless and useless. Regret is only worry about the past") der. Bu
ifade, The Vertical Smile romanında Ada Clarke-Harris tarafından ve en
eski itiraf eserinde de aynen tekrarlanır.
An Infinity of Mirrors eserinde ise
savaştan ağır yaralarla çıkan Prusyalı subay Wilhelm von Rhode (Veelee),
mesleğinin ve hayatının boşa harcandığını görerek en büyük pişmanlığı dile
getirir: "İsraf,
boşa harcamak günahların en büyüğüdür" ("waste is the greatest sin of all").
Pişmanlığın geçmişe dönük çaresiz bir endişeden
ibaret olduğunu savunan karakterler, kaçırdıkları hayatların bedelini ruhsal
yıkımlarla ödemektedir.
3. Yapmak İsteyip de Yapamadıkları: Trajik
Varoluşsal İtiraflar
" " Condon'ın en
sarsıcı mesajı, güç, para ve itibar peşinde koşan muktedir karakterlerin son
nefeslerinde veya akli çöküş anlarında aslında tamamen farklı bir hayat
arzulamış olduklarını ifşa etmeleridir.
- Edward Courance West'in Son İtirafı (Mile
High): Edward West, Prohibition / içki yasağı
döneminde yasa dışı içki ticareti (bootlegging
/ içki kaçakçılığı) ve mafya ağları üzerinden milyarlarca
dolarlık bir suç imparatorluğu kurmuştur. Anneler tarafından terk edilme
travmasıyla (desertion
/ terk edilme) kadınları boğarak öldüren bu acımasız
sosyopat, hayatının sonunda felç geçirip yatağa bağlanır. Sadece gözlerini
kırpabilen West, bakıcısına tek bir bağımsız cümle fısıldar: "Volevo
essere un ballerino" ("Bir dansçı olmak istiyordum"). Milyar dolarlık
imparatorluk kuran bir adamın gerçekte yapmak isteyip de yapamadığı tek
şey bir dansçı (dancer / dansçı) olmaktır!
- Dans Etme Arzusu ve Özgürlük (Any God
Will Do): Sakat ayağı nedeniyle annesi San tarafından
çocukluğunda terk edilen Lady Cela, en büyük arzusunu açıklar: "Sadece
dans etmek istiyordum... İki ayak beni özgür kılmazdı. Ama dans
edebilseydim, bu beni özgür kılardı".
- Kraliyet Donanması Komutanlığı Hayali (Arigato
& Bandicoot): Yüzbaşı Colin Huntington, Kraliyet
Donanması'nda bir uçak gemisinin komutanı olmak istemiş; ancak
önleyemediği kumar hastalığı (compulsive
gambling / kumar tutkusu) yüzünden üniformasını ve onurunu
kaybederek hırsızlığa ve sürgüne mahkum olmuştur.
4. Karakterlerin Kişilik, Travma, Aşk ve Hayal
Dünyası Analizleri
- Kişilik ve Yaşayış: Condon
karakterleri genellikle dışarıdan son derece şık, eğitimli ve aristokrat
görünmelerine karşın; iç dünyalarında ağır yalnızlık ve narsistik marazlar
taşırlar.
- Çocukluk Travmaları ve Aile Sırları: Raymond
Shaw, annesi Eleanor'un üvey babası Senatör Iselin ile olan manipülatif
ilişkisi ve babasının intiharı nedeniyle soğukkanlı bir nefret
büyütmüştür. Edward West, annesi Mara'nın kendisini terk etmesini
kadınlara yönelik cinai saplantıya dönüştürmüştür.
- Devlet Büyüklerine ve Güç Odaklarına
Tenkitler: Condon, siyasetçileri ve bürokratları
"halkın gençlerini yiyen güler yüzlü yamyamlar" olarak görür;
Warren Komisyonu / Pickering Komisyonu raporlarını ve gizli devlet
cinayetlerini sertçe eleştirir.
- Ölümün Gizemli Durumları: Winter
Kills romanındaki Tim Kegan suikastı, The Manchurian Candidate
romanındaki Raymond Shaw'ın hipnotik tetiklenmeleri, Mile High
romanındaki felçli West'in "dansçı olma" itirafı romanların
gizem zincirini oluşturur.
APA Formatında Kaynakça / Dipnotlar
- Condon, R. (1958). The Oldest Confession. Apperley / Mysterious
Press.
- Condon, R. (1959). The Manchurian Candidate. Pocket Star Books
/ Simon & Schuster.
- Condon, R. (1964). An Infinity of Mirrors. Random House / Crest
Books.
- Condon, R. (1966). Any God Will Do. Penguin Books / William
Heinemann Ltd.
- Condon, R. (1969). Mile High. The Dial Press / Mysterious
Press.
- Condon, R. (1971). The Vertical Smile. The Dial Press.
- Condon, R. (1972). Arigato. The Dial Press.
- Condon, R. (1974). Winter Kills. RosettaBooks.
- Condon, R. (1978). Bandicoot. The Dial Press.
« Prev Post
Next Post »